Po osiodłaniu konia, należy zdjąć z jego szyi wodze (przy ogłowiu z wytokiem wodze zostawiamy na szyi), stanąć po lewej stronie konia i ująć wodze prawą ręką w odległości ok. 10 cm od pyska.  

Trzyma się je w zaciśniętej dłoni, rozdzielając palcem wskazującym. Z kolei zaciśniętą lewą dłonią trzyma się koniec wodzy, które są zawieszone na kciuku. W taki sposób trzymane wodze, umożliwiają szybkie uwolnienie się od nich w razie potrzeby. W taki sposób przygotowanego konia można wyprowadzić z boksu. Przy prowadzeniu konia “w ręku”, jeździec powinien znajdować się na wysokości jego łopatki. Unikać należy ostrych skrętów czy zawracania w miejscu, gdyż przy braku wprawy u osoby prowadzącej, może być to przyczyną niebezpiecznej kontuzji - skręcenia kończyny przedniej. Przy przechodzeniu przez wąskie przejście, należy wysunąć się przed konia, by uniknąć kolizji ze zwierzęciem. Strzemiona należy podciągnąć na puśliskach, by zapobiec ich zahaczaniu się - wówczas koń wpada w panikę. Przed stajnią należy podciągnąć popręg i opuścić strzemiona. Popręg powinien być podciągnięty na tyle, by pomiędzy nim i kłodą zmieściły się płasko ułożone palce.

Długość strzemion należy dopasować dla siebie indywidualnie. Strzemię powinno leżeć na wysokości kostki stawu skokowego, kiedy jeździec opuszcza swobodnie nogę wzdluż popręgu siedząc w siodle. Zazwyczaj długość strzemion reguluje się w taki sposób, aby długość wyciągniętego puśliska była równa długości całego ramienia i przedramienia wraz z dłonią zwiniętą w garść. Stojąc obok konia, garść przykłada się do miejsca, w którym leży puślisko, a stopkę strzemienia pod pachę. Należy zwrócić uwagę na to, aby strzemiona miały równą długość (patrząc od przodu na konia). Siedząc już w siodle, należy ponownie sprawdzić dociągnięcie popręgu, w razie potrzeby dociągnąć go. Są konie, które “nadymają się” podczas zapinania popręgu, dlatego jest to tak ważne. Zazwyczaj popręg jest zapinany i dociągany z lewej strony, najlepiej jest jednak podciągać go równomiernie z obu stron.

W trakcie wsiadania wodze należy przełożyć przez szyję konia, lekkko je naprężyć w taki sposób, by ustawiły głowę konia w prawo (zapobiegnie to ewentualnemu ugryzieniu), chwycić wodze oraz przedni łęk ręką, stanąć bokiem do konia na wysokości jego łopatki, ująć prawą ręką strzemię i włożyć w nie lewą stopę, a następnie chwycić prawą ręką za tylny łęk lub siedzisko i odbijając się prawą nogą od ziemi, unieść nad siodłem, przerzucając równocześnie prawą nogę nad zadem konia. W następnej kolejności należy miękko oraz delikatnie opuścić się na siedzisko blisko przedniego łęku, wziąć wodze w obie ręce i włożyć drugą nogę w strzemię. Jeśli wsiadać pomaga druga osoba, wówczas podnosi ona jeźdźca za ugiętą w kolanie, lewą nogę i podciąga na siodło. Jeździec pomaga odbijając się prawą nogą. Siedząc już wygodnie w siodle, strzemiona zakłada równocześnie.

Aby zsiąść z konia, należy wyjąć obie nogi ze strzemion, chwycić naprężone wodze lewą ręką tak, by koń stał spokojnie w miejscu, a następnie przerzucić prawą nogę nad zadem i zeskoczyć miękko na lewą stronę konia.

Przy zdejmowaniu ogłowia z wytokiem, najpierw odpina się popręg, wyjmuje go z pętli wytoka i puszcza luźno pętlę i popręg. Po rozpięciu podpinki i nachrapnika, należy prawą ręką chwycić nad szyją konia wodze razem z paskiem od wytoka i przesunąć ręką wzdłuż szyi konia w kierunku głowy. Następnie chwyta się w nią nagłówek i przesuwa prawą dłoń w kierunku nosa. Trzymając w prawej ręce nagłówek, wodze oraz pasek szyjny od wytoka, lewą ręką należy odszukać podpinkę, którą w z kolei przewleka się przez trzymane wodze i pasek od wytoka. Następnie nawleka się na nią też pętlę od wytoka i spina z drugą częścią podpinki. Uzdę należy zdejmować delikatnie, aby nie uderzyć wędzidłem po zębach konia.

Po skończonej jeździe, prócz umycia i wytarcia do sucha wędzidła, wyciera się np. wiechciem słomy strzemiona, a popręg z błota oczyszcza się szczotką ryżową.

Najlepiej też oczyścić konia przed jazdą, by mieć pewność, iż zwichrzona sierść w jakimś miejscu nie spowoduje powstania otarć (szczególnie grzbiet, podbrzusze).

Tak przed jazdą, jak również po jeździe należy wyczyścić kopyta.

Przed jazdą - aby koń nie ciągnął za sobą słomy czy gnoju, by nawóz nie tamował dostępu powietrza i piasku do kopyta, co utrudnia ich wysuszenie. Po jeździe należy sprawdzić stan kopyt oraz usunąć znajdujące się w nich kamienie i ziemię.

Po jeździe rozciera się też konia słomą (wiechciem słomy), zwłaszcza miejsca pod siodłem i pod popręgiem, okolice nerek i lędźwi, nogi, szczególnie pęciny.

Kolejność i sposób czyszczenia konia.
Jeżeli na skórze konia widoczne są suche zaklejki, wówczas należy je sczyścić szczotką ryżową albo słomianym wiechciem, a następnie szczotką z włosia. Czyszczenie zaczynamy od lewej strony konia. W pierwszej kolejności czyści się głowę, szyję, łopatkę oraz przednią lewą nogę, dalej grzbiet, bok, podbrzusze oraz zad. Prawą stronę czyści się w takiej samej kolejności. W trakcie czyszczenia lewej strony konia, szczotkę należy trzymać w ręce lewej, natomiast zgrzebło w prawej, natomiast po prawej stronie konia odwrotnie.

Do czyszczenia konia używa się szczotki włosianej, zwykle wykonując jedno pociągnięcie pod włos oraz dwa z włosem. Jeśli koń jest łaskotliwy, czyści się jedynie z włosem. Po zakończeniu czyszczenia, konia można przetrzeć miękką szmatką (z włosem). Okolice chrap oraz szpary pyskowej wycierać należy wilgotną szmatką albo gąbką. Z kolei do czyszczenia grzywy i ogona stosuje się szczotkę oraz specjalny grzebień.

Zgrzebła metalowe używane są do czyszczenia szczotki włosianej. Przeciągamy szczotką naprzemiennie po koniu i po zgrzeble. Na początek można oczyścić konia zgrzebłem gumowym albo specjalna szczotką plastikową - szczególnie gdy jest bardzo brudny lub w trakcie linienia.

Bardzo ważna jest pielęgnacja kopyt. Do czyszczenia podeszwy kopyta służy skrobak - haczyk o tępym zakończeniu, tzw. kopystka. Trzeba dokładnie usunąć nawóz, kamyki, kawałki drewna. Do mycia kopyt stosuje się miękką szczoteczkę, gąbkę albo jedynie spłukuje strumieniem wody, by nie uszkodzić szkliwa, które pokrywa puszkę kopytową.

Aby rozpocząć czyszczenie kopyta, musimy podnieść nogę konia. Należy ustawić się przy boku konia twarzą do zadu (poklepując go po łopatce albo zadzie), położyć rękę na łopatce (zadzie), a następnie przesuwać ja po nodze do pęciny, chwycić za nią, podciągnąć do tyłu i do góry, mówiąc stanowczo: noga!

Raz na jakiś czas dobrze jest też umyć grzywę i ogon. Do mycia stosuje się szare mydło i ciepłą wodę z dodatkiem sody celem dodania miękkości. Trzymając wiadro w lewej ręce, prawą płuczemy ogon zanurzony w wodzie. Trzeba uważać, by nie wyrywać włosów, gdyż rosną bardzo wolno.

Podczas upałów pożądany i atrakcyjny zabieg higieniczny stanowi pławienie koni. Niewskazane jest to jednak zaraz po karmieniu czy męczącej pracy. Po zakończeniu kąpieli, ściągamy wodę z sierści, przeciągając dłonią, deseczką czy też specjalnym przyrządem służącym do tego celu w kierunku - z włosem.  Na koniec oprowadzamy konia po terenie nasłonecznionym, aż wyschnie.

W celu założenia ogłowia, należy podejść do konia z prawej strony i odpiąć kantar.

Po zdjęciu kantara, na szyi konia zapina się rzemień podgardlany, dzięki temu koń jest uwiązany, jednak ma wolną głowę i można mu założyć uzdę. Kiełznanie należy zacząć od przełożenia przez głowę konia wodzy (nie należy ich przerzucać, denerwuje to konia). Po przełożeniu wodzy należy ująć prawą dłonią uzdę za paski policzkowe w połowie ich długości, następnie przełożyć rękę z ogłowiem pod szyją konia i chwycić za kość nosową tak, aby wędzidło znalazło się przy wargach konia (inna możliwość to chwycenie wpierw za kość nosową, a następnie umieszczenie ogłowia). Lewą ręką, przytrzymując wędzidło palcami wskazującym oraz środkowym, należy otworzyć pysk konia, naciskając z obu stron pyska kciukiem oraz pozostałymi palcami na bezzębną część żuchwy.

Kiedy koń otworzy pysk, wówczas wsuwa się wędzidło w sposób delikatny, unosząc równocześnie dłoń prawą ku górze. Trzeba zwrócić uwagą na to, żeby nie uderzyć wędzidłem konia po zębach oraz nie włożyć palców między zęby razem z wędzidłem. Kiedy koń ma już wędzidło w pysku, wtedy prawą dłoń należy przesunąć w górę, po paskach policzkowych aż do paska potylicznego (nagłówek), a następnie przełożyć go przez prawe i lewe ucho konia. Jeśli koń ma tendencję do zadzierania głowy, wówczasmożna pomóc sobie lewą ręka, przytrzymując nos konia. W następnej kolejności zapina się podpinkę i wyciąga grzywkę spod naczółka.

Prawidłowe dopasowanie nachrapników, podpinki i pasków policzkowych zostało opisane w artykule o dopasowaniu ogłowia wędzidłowego.

W sytuacji gdy zakładana jest uzda z wytokiem, wtedy z wodzami przez glowę konia przekłada sie pasek od wytoka. Po okiełznaniu, lecz przed zapięciem popręgu, nawlec na niego należy petlę od wytoka. Pasek od wytoka powinien leżeć po środku między przednimi kończynami, natomiast sprzączka winna zajmować położenie po stronie zewnętrznej, by nie raniła konia.

Wchodząc do boksu, należy odezwać się do konia w sposób spokojny, poklepać go po szyi.

Po wyczyszczeniu konia oraz oczyszczeniu kopyt, można rozpocząć siodłanie.

Różna bywa kolejność zakładania siodła i ogłowia. Jeśli mamy ogłowia z wytokiem, wówczas najpierw konia się kiełzna (zakłada ogłowie), jeśli ma być to jazda bez wytoka, można siodłać konia nieokiełznanego, uwiązanego na kantarze. Przed siodłaniem należy sprawdzić, czy czaprak i potnik są czyste od strony wewnętrznej, gdyż nawet najmniejsze zanieszczyszczenie może być przyczyną otarcia skóry. Wówczas należy zdjąć siodło i ponownie prawidłowo je założyć.

Należy podejść do konia z lewej strony trzymając siodło w obu rękach, z wolnym końcem popręgu przewieszonym przez siedzisko, a następnie umieścić siodło na kłębie i przesunąć je do tyłu na najniższe miejsce grzbietu. Trzeba pamiętać, by siodła umieszczać na kłębie nieco wyżej od miejsca, na którym mają leżeć. A następnie, poprzez lekki nacisk na przedni łęk, przesunąć siodło do tyłu, w najniższe miejsce na grzbiecie. Siodło nie może być przesunięte za bardzo do tyłu, bo uciskałoby nerki. Jeżeli siodło zostanie umieszczone za daleko, nie wolno przesunąć go z powrotem do przodu, pod włos, bowiem spowoduje to podniesienie sierści na grzbiecie konia, a to z kolei będzie przyczyną powstania otarć.

W następnej kolejności należy zrzucić popręg na prawą stronę konia, tak aby sprzączki nie uderzały go w nogę (asekuracja nogą jeźdźca).  Trzeba sprawdzić ułożenie siodła oraz czapraka (czy nie podwinął się) oraz popręgu. Popręg należy zapiąć na tyle mocno, aby siodło nie przekręciło się w trakcie wsiadania. Po wyprowadzeniu ze stajni, siedząc na koniu, należy ponownie go dociągnąć.

Do części pomocniczych rzędu jeździeckiego zalicza się:

nachrapniki (opisane w artykułach na temat budowy i dopasowania uzdy), wytok, czarną wodzę, napierśnik i szelki, chambon oraz wypinacze.

Wytok. Składa się z rzemienia piersiowego, które jest zakończony dwoma pierścieniami - przez nie przechodzą wodze oraz rzemienia szyjnego. Wytok stanowi pomoc i uzupełnienie prawidłowego działania wędzidła, pomaga w prowadzeniu konia, gdyż ogranicza niepożądane ruchy głowy do góry. Właściwie dopasowany nie powoduje załamania linii prostej, która biegnie od ręki jeźdźca poprzez wodze do pyska konia. Długość wytoku - taka, by przy podniesionej głowie kółka sięgały koniowi do podgardla. Wytok za krótki, źle dopasowany znieczula pysk konia (ciągły, tępy ucisk wędzidła na szczękę), ułatwia koniowi “wypadnięcie ” łopatką na zewnątrz, wyłamanie, a także ogranicza ruchy głowy i szyi. Na wodzach powinny być umieszczone wąsy zabezpieczające przed zahaczaniem pierścieni wytoka o sprzączkę wodzów przy uździe.

Czarna wodza, czyli  wodza przewleczona. Tworzą ją dwa rzemienie, które są przyczepione z obu stron do popręgu, skąd przeprowadza się je przez kółka wędzidłowe do ręki jeźdźca. Stanowi ona pomoc w uzyskiwaniu łączności z koniem, może pomóc w “korygowaniu” ustawienia konia.  Działanie czarnej wodzy na kąt pyska powoduje zmianę ustawienia głowy. Można nią działać wyłącznie jednostronnie (lub na zmianę), równoczesne napinanie obu wodzy powoduje ucieczkę konia przed kontaktem z ręką jeźdźca i tzw. chowanie się za wodzą. Czarną wodzę może używać wyłącznie wytrawny jeździec, która ma duże wyczucie.

Napierśnik i szelki. Chronią siodło przed zsuwaniem się do tyłu. Napierśnik może być poziomy albo w kształcie litery V.

Chambon. Tworzą go dwa elastyczne paski, które biegną symetrycznie od popręgu poprzez pasek potyliczny do kółek wędzidłowych (uzda z grubym wędzidłem oraz pierścienie gumowe).  Chambon wykorzystuje się w trakcie lonżowania. Pozostawia on koniowi zupełną swobodę ruchu do przodu oraz w bok. Jeśli koń trzyma za wysoką głowę albo napiera do przodu, wędzidło nie naciska na dziąsła, natomiast pasek potyliczny uciska nerwy, które znajdują się pod nim, co zmusza konia do opuszczenia głowy oraz wyciągnięciu szyi ku przodowi. W ten sposób lonżowany koń nie będzie zadzierał głowy, lecz będzie ją pochylał w dół. Lonżowanie z chambonem pomaga rozwijać mięśnie grzbietu i szyi, uczy konia poruszania się w spokojnym, równym tempie.

Wypinacze. Są to skórzane rzemienie, które łączą wędzidło z popręgiem. Ich zadaniem jest ograniczenie ruchu głowy konia w górę i w dół. Należy ich długość dopasować tak, żeby nie zmuszały konia do ustawiania głowy poza linią pionową. Aby złagodzi napór na wędzidło, w skórzane rzemienie wypinaczy powinien być wszyty odcinek z gumy. Podczas lonżowania konia w woltyżerce, wypinacze zapinane są krócej.

Stosowanie sztucznych pomocy, takich jak wypinacze czy czarna wodza prowadzi do ograniczenia ruchu konia i jest w zasadzie szkodliwe.  Ich działanie polega na tym, iż głowa i szyja konia zostają nienaturalnie skrępowane, grzbiet wduszony, zad zostaje odstawiony w tył i nie może przybrać odpowiedniej postawy. Używanie tych pomocy może wyrobić u konia bardzo trudny do oduczenia nawyk, jakim jest chowanie się za wodze, czyli nadmierne zganaszowanie. Wypinacze oraz czarną wodzę traktować należy jako “zło konieczne”. Mogą ich używać niezbyt często, wyłącznie wytrawni jeźdźcy.

Podczas nauki konia, a szczególnie w jej początkowym okresie, należy stosować naturalne pomoce (praca dłoni i kiści rąk, wodze, dosiad, masa ciała, łydki, ewentualnie chambon).

Nieprawidłowo dopięte elementy utrudniają kontakt ze zwierzęciem, mogą go denerwować i ranić, przez co koń staje się krnąbrny, oporny, a czasem nawet niezdolny do pracy.

Dopasowanie uzdy wędzidłowej polega na: właściwym umieszczeniu wędzidła, prawidłowym podpięciu podgardla, poprawnym podpięciu nachrapnika.

1. Podgardle (podpinka): poprawnie zapięte jest wówczas, gdy pomiędzy nie i ganasze można wsunąć pięść. Zapięte za ciasno utrudnia oddychanie (uciska na tchawicę), z kolei za luźne nie spełnia swojej roli.

2. Paski policzkowe: ich dopasowanie jest rzeczą najważniejszą, bowiem wędzidło nie może być przypięte ani zbyt wysoko, ani za nisko. Przypięte za wysoko, powoduje silny ucisk na kąty warg i dotyka uzębienia trzonowego, zmniejszając tym sposobem precyzję działania wodzy i stopień wrażliwości pyska . Jeśli natomiast jest podpięte za nisko - dotyka (bije) zębów siekaczy i koń jest praktycznie poza kontrolą. Prawidłowo dopasowane paski policzkowe są wówczas, gdy wędzidło lekko opiera się na kątach warg nie marszcząc ich do góry. Można to sprawdzić dwoma metodami - 1. gdy lekko napniemy wodze, paski powinny płasko przylegać do policzków i ganaszy, a nie wyginać się i odstawać, 2. gdy wyprostujemy wędzidło w pysku, powinno ono dotykać kątów warg.

3. Dopasowanie nachrapników:

- nachrapnik hanowerski powinien leżeć na kości nosowej, a nie na części chrzęstnej, by nie utrudniał oddychania. Jest to odległość mniej więcej trzech palców ponad krawędzią nozdrzy. Należy go zapinać w taki sposób, aby można było wsunąć dwa palce między nachrapnik a kość nosową. Zapięty zbyt luźno nie jest przyjemny dla konia, z kolei za ciasny uniemożliwia rozluźnienie szczęki, upośledza funkcję pyska i może powodować obrzęki;

- nachrapnik angielski (polski) powinien spoczywać w odległości dłoni od nozdrzy lub dwa palce poniżej kości policzkowej. Zapina się go tak, aby można było wsunąć dwa palce pomiędzy nachrapnik a kość nosową. Klamerka nie może uciskać kości żuchwy;

- nachranik kombinowany - część górną zapina się tak jak angielski, natomiast dolną jak hanowerski. Szlufka, która je łącz, powinna leżeć równo na środku nosa, a dolny pasek nie może ściągać górnego w dół. Pod podbródkiem powinny zmieścić się dwa palce, a sprzączki nie mogą uciskać kości;

- nachrapnik meksykański (krzyżowy) - należy go dopasować w taki sposób, aby rozeta środkowa leżała na takiej samej wysokości, co nachrapnik angielski. Między rozetę a kość nosową swobodnie powinien mieścić się jeden palec.

Poszczególne elementy pełnią następujące funkcje:

1. nagłówek: szeroki pasek, który leży za uszami konia , z każdej strony dzieli się na dwa paski - szerszy i węższy; do części szerszych przypięte są paski policzkowe, z kolei węższe, leżące bardziej z tyłu, stanowią podgardle (podpinkę). Nagłówek reguluje położenie wędzidła, lub innego kiełzna w pysku konia,

2. podgardle (podpinka): zapobiega przesuwaniu się uzdy do przodu i przypadkowemu (samowolnemu) ściągnięciu uzdy przez konia,

3. paski policzkowe: służą do umocowania w uździe wędzidła, łączą one nagłówek z kółkiem wędzidła, utrzymując je we właściwym położeniu,

4. naczółek: jak sama nazwa wskazuje, leży na czole konia i zapobiega zsuwaniu się ogłowia na szyję, zapewnia on właściwą pozycję pasków policzkowych.

5. nachrapnik: nie jest podstawową częścią, jedynie uzupełnia ogłowia. Mimo to spełnia bardzo ważną rolę - przenosi część działania wędzidła na kość nosową i potylicę. Zapobiega również otwieraniu pyska, przez co koniowi trudniej jest uciec od działania ręki jeźdźca. W skład nachrapnika wchodzi długi pasek obejmujący głowę konia, leżący pod nagłówkiem na potylicy oraz z przymocowany do niego pasek, który okala pysk.

Najczęściej spotykane typy nachrapników:

- hanowerski: zapinany jest przed wędzidłem, najlepiej zapobiega otwieraniu pyska oraz przesuwaniu żuchwy na boki. Jest nieprzyjemny dla konia, gdyż krępuje mu pysk, lecz łagodzi działanie wędzidła. Część nosowa o długości 23-27 cm jest gruba (podwójna), rozszerza się na środku (równomierny nacisk). Nachrapnik ten nie stanowi jednej części z podbródkiem, tylko jest z nim połączony za pomocą kółek. Z tej przyczyny, aby nachrapnik nie opadał na nozdrza, część nosową łączą z paskiem potylicznym dodatkowe paseczki utrzymujące między nimi kąt prosty;

- angielski (polski): ponieważ leży wyżej, ma bardziej ograniczone działanie, pozwala jednak swobodnie oddychać koniowi oraz także zapobiega ruchom żuchwy na boki.  Część nosowa połączona jest z paskiem potylicznym na stałe, przechodzi ona pod paskami policzkowymi i zapinana jest pod żuchwą;

- kombinowany: jest to nachrapnik angielski wraz z doszytą na środku części nosowej małą szlufką, przez którą przewleczony jest dodatkowy rzemień. Pasek ten jest zapinany pod brodą przed wędzidłem. Powoduje to, iż działanie tego nachrapnika jest mocniejsze aniżeli angielskiego, lecz nie uciska on nozdrzy tak jak hanowerski, gdyż punkt nacisku znajduje się dużo wyżej;

- meksykański (krzyżowy): jego zaletą jest to, że nie uciska na nozdrza, przez co nie tamuje oddechu oraz zapobiega zaciskaniu zębów na wędzidle. Jego pasek potyliczny jest nieco krótszy niż w innych nachrapnikach, natomiast część nosową stanowi jeden długi rzemień opasujący pysk oraz krzyżujący się na rozecie leżącej na kości nosowej. Podobnie jak w nachrapniku kombinowanym, górna część rzemienia przechodzi pod paskami policzkowymi, zaś dolna przed wędzidłem i pod brodą. Po zapięciu klamerka powinna znaleźć się przy rozecie, natomiast cały nachrapnik musi być dokładnie dopasowany, aby się nie przesuwał. Nachrapnik ten działa poprzez ucisk paska potylicznego na odpowiednie mięśnie, stosowany przy “naprawianiu koni zepsutych” - otwierających pysk, nie żujących wędzidła, usztywniających szyję;

6. Wędzidło: do uzdy wędzidłowej należy używać zawsze grube wędzidło typu sportowego, nie można stosować wędzideł zaprzęgowych (cienkich z małymi pierścieniami) ani żadnych innych rodzajów wędzidła. Wędzidło stanowi w zasadzie najważniejszą część końskiego ekwipunku, bowiem to dzięki niemu “porozumiewamy się” ze zwierzęciem. Musi być ono dokładnie dobrane, gdyż końskie pyski są różne. Należy zwrócić uwagę na właściwą długość wędzidła - po wyprostowaniu w pysku konia, z każdej strony powinno wystawać 0,5 cm poza wargi (dotyka zębów siekaczy) . Zbyt długie wędzidło będzie “jeździć” o szczęce, zbyt krótkie - boleśnie uciska pysk (dotyka uzębienia trzonowego).  Wędzidła wykonywane są z różnych tworzyw - metalu, plastiku, gumy, jednak zawsze muszą być gładkie, obłe, bez ostrych krawędzi i zadziorów, by nie raniły wrażliwych dziąseł, kątów warg, języka oraz podniebienia. Grube wędzidla działają łagodniej, cienkie są ostrzejsze i wymagają czulszej ręki.

Zasadniczą część wędzidła stanowią połączone ze sobą ogniwa (lub jedno ogniwo), do których przytwierdzone są pierścienie (kółka). Do kółek przypina się paski policzkowe oraz wodze.  Pierścienie powinny być wystarczająco duże, aby wędzidło nie dało się przeciągnąć przez pysk. Na wędzidła często zakłada się gumowe krążki (ślinianki), które zapobiegają przesuwaniu się wędzidła w pysku oraz kaleczeniu warg przez wyrobione dziury od kółek.

Zazwyczaj wyróżnia się trzy typy wędzideł:

- łamane - najczęściej używane, zbudowane z dwóch ruchomo połączonych ogniw i dwóch pierścieni,

- podwójnie łamane - ogniwa połączone są dodatkowym, trzecim elementem, to bardzo delikatne wędzidło,

-  proste - kółka łączy jedno ogniwo, które powinno być lekko wyprofilowane (wygięte), aby złagodzić jego działanie (język jako “poduszka”, łagodzi nacisk metalu na dziąsła),

7. Wodze: Poprzez wędzidło stanowią łącznik między ręką jeźdźca a pyskiem konia. Składają się z dwóch części, przypinanych do pierścieni wędzidła oraz połączonych sprzączką (lub zszytych).  Szerokość wodzy wynosi od 1,5 do 2,5 cm, a długość - 125 do 150 cm, w zależności od wielkości konia i długości jego szyi. Zbyt krótkie wodze ograniczają swobodę działania ręki jeźdźca, a  zbyt długie stanowią zagrożenie zarówno dla jeźdźca , jak i dla konia, gdyż można się w nie zaplątać. Prawidłowa długość powinna być taka, aby przy napiętych wodzach końcówka, która opada zawsze na prawą stronę szyi, miała ok. 25 cm. Wodze wąskie pozwalają działać z większym wyczuciem, lecz przy “ciągnących” koniach mogą kaleczyć palce, łatwiej też wysuwają się z rąk, natomiast wodze szerokie działają mniej finezyjnie, jednak zapewniają pewniejszy chwyt. Do produkcji wodzy używana jest przede wszystkim skóra, ale coraz chętniej oklejane są gumą.

Poprawne dopasowanie siodła jest gwarancją dobrego dosiadu oraz właściwego działania pomocami jeździeckimi.

Budowa szkieletu siodeł jest prawie taka sama, różnią się jedynie między sobą modelem siedziska, wagą oraz ustawieniem tybinek.

Długość oraz położenie tybinek zależy od przeznaczenia siodła - siodło wyścigowe cechuje się małymi tybinkami, a ujeżdżeniowe dużymi. W trakcie dłuższych jazd terenowych, np. rajdów, korzysta się ze specjalnych siodeł zwanych kulbakami.  Zabezpieczają one konia przed otarciem i można przytroczyć do nich ekwipunek.

Zasadniczo siodła są zbudowane z następujących części: łęk przedni, siedzisko, łęk tylny, tybinki, puśliska, strzemiona, popręg, przystulice. Oprócz tego po siodłami umieszcza się czapraki, a niekiedy dodatkowo potniki.

Szkielet siodła, zwany terlicą, jest wykonany z drewna albo sztucznego tworzywa oraz metalowych płaskowników. Tworzą go dwie płaskie części - ławki, które połączone są razem poprzecznymi metalowymi łukami - łękami: przednim oraz tylnym. Terlicę pokrywa wyściółka oraz skóra, tworząca siedzisko i łęki. Pokrycie siodła tworzy całość razem z dwoma tybinkami - to duże płaty skóry znajdujące się po obu stronach siodła, do których przylegają nogi jeźdźca. Tybinki są wyposażone w miękkie poduszki kolanowe. Z kolei pod tybinką umieszczony jest niewielki płat skóry - podtybinka, nazywana małą tybinką. Przykrywa ona trzy skórzane paski - przystuły, które służą do przypięcia popręgu. Natomiast pod przystułami znajduje się duży płat grubej skóry - przystulica.

Zasada dopasowania do konia jest identyczna dla wszystkich typów siodeł. Na zmianę dosiadu jeźdźca ma wpływ budowa siedziska oraz ustawienie tybinek siodła.  Regulują one również działanie i współdziałanie pomocy, zwłaszcza łydek. Różnice w wymiarach siodeł są niewielkie. Należy wybierać siodło dostosowane do wzrostu i budowy jeźdźca.

Siodło należy dopasować do konia indywidualnie, biorąc pod uwagę jego budowę oraz kondycję.  Najistotniejszy jest dobry wybór łęków: przedniego i tylnego oraz poduszki umieszczonej pod łękiem tylnym. Jeśli koń ma wyraźnie zaznaczony kłąb, wówczas należy zastosować siodło z wysokim przednim łękiem lub wycięciem w łęku. Siodło uciskające kłąb, poważnie okalecza konia.

Jeśli siodło umieszczone jest prawidłowo na grzbiecie konia, a popręgi podciągnięte, wtedy między kabłąk przedniego łęku a kłąb konia powinny wejść luźno, ustawione pionowo dwa palce ręki. Zatem pomiędzy kłębem a kabłąkiem łęku winna znajdować się luźna przestrzeń.  Łęk tylny powinien być zaopatrzony w miękkie poduszki, by nie ugniatały grzbietu konia.

Do podstawowych chodów koni są zaliczane - stęp, kłus oraz galop. Są to chody naturalne. Poprzez tresurę można konia nauczyć chodów sztucznych (np. chody cyrkowe), jednak te dla potrzeb sportu jeździeckiego są niepotrzebne.

Stęp. Jest to najwolniejszy chód konia. Wyraźnie słychać w nim cztery uderzenia kopyt o ziemię, w jednakowych odstępach czasu - chód czterotaktowy. Ważną rolę spełnia tu przenoszenie środka ciężkości przy pomocy wahadłowych ruchów szyi oraz głowy. Wyróżnia się cztery rodzaju stępa.

- stęp skrócony (zebrany) - ślady tylnych kopyt nie sięgają śladów przednich albo zachodzą na nie. Praca kończyn energiczna, szyja uniesiona i wygięta, kość nosowa w położeniu prawie pionowym.  Lekki kontakt przez wodze z pyskiem;

- stęp pośredni - ślady kończyn tylnych pokrywają albo nieznacznie przekraczają ślady kończyn przednich. Ruch konia lekki, równy, energiczne tempo, kość nosowa wysunięta nieco poza pion. Lekki kontakt z pyskiem konia poprzez wodze;

- stęp wyciągnięty - długość wykroku zwiększa się, tylne nogi znacząco przekraczają ślady przednich. Rytm ruchu bez zmian. Ruch energiczny, ale bez pośpiechu, krok zagarnia dużo przestrzeni.  Zwolnienie wodzy na tyle, aby szyja i głowa wyciągnęły się, a koniec nosa wysunął się ku przodowi;

- stęp swobodny - chód relaksowy, pozwala się koniowi swobodnie wyciągnąć i obniżyć głowę oraz szyję.

Konie wierzchowe przechodzą stępem 6-7 km w ciągu godziny.

Kłus. Chód dwutaktowy, symetryczny, słychać dwa uderzenia kopyt o ziemię. Koń równocześnie odrywa od ziemi i stawia nogi rozmieszczone po przekątnej, np. prawa przednia i lewa tylna. Między postawieniem na ziemi kolejnej, przekątnej pary kończyn następuje faza lotu. Kłus ma być rytmiczny, kroki swobodne, aktywne, regularne.

- kłus zebrany - tempo 200 m/min, szyja konia uniesiona, wygięta, kość nosowa w położeniu pionowym, ślady tylnych nóg nie dochodzą do przednich. Mocna praca zadu - stawy skokowe utrzymują energię i impuls, większa swoboda łopatek. Kroki krótsze, ale bardziej energiczne niż w pozostałych rodzajach kłusa. Ruch sprężysty, dynamiczny;

- kłus roboczy - szybszy od kłusa zebranego, chód, w którym koń nie wytrenowany wykazuje dobre zrównoważenie, pozostaje w łączności, kroki równomierne, elastyczne;

- kłus pośredni - tempo 250 m /min, ślady tylnych kopyt nakrywają ślady przednich, otwarcie stawu barkowego, dzięki czemu wykrok jest dłuższy. Jeździec pozwala koniowi na trzymanie głowy przed pionem, obniżenie głowy oraz szyi;

- kłus wyciągnięty - najszybszy rodzaj kłusa, ruchy kończyn bardziej aktywne, niskie (posuwiste), zagarniają dużo przestrzeni. Wykrok maksymalnej długości, ślady tylnych nóg przekraczają znacznie ślady przednich, widoczna faza lotu. Szyja i głowa obniżone, wyciągnięte ku przodowi, ruch energiczny. Miękki kontakt wodzami z pyskiem konia.

Galop. Chód skaczący, trzytaktowy, z fazą lotu. W zachowaniu równowagi ogromną rolę pełnią głowa i szyja, krępowanie ich ruchów poprzez sztywne trzymanie wodzy to ogromne utrudnienie dla konia. Wyróżnia się galop z prawej oraz z lewej nogi.  W tym pierwszym cała masa ciała konia na początku spoczywa na lewej kończynie (takt pierwszy), następnie równocześnie na prawej tylnej oraz lewej przedniej (takt drugi) i wreszcie na prawej przedniej (takt trzeci). Pomiędzy taktem trzecim a pierwszym następnego cyklu, występuje faza lotu. Taki trzytaktowy skok nazywa się “foulee”. Czasem koń krzyżuje, tzn. galopuje np. z prawej przedniej i lewej tylnej kończyny lub fałszuje, czyli ustawiony w lewo galopuje z prawej nogi (gdy ruch odbywa się po kole). Jeśli koń krzyżuje albo fałszuje, trzeba doprowadzić go do kłusa, następnie znów zagalopować, wzmacniając działanie pomocy, które ustawiają konia. Z właściwej nogi najłatwiej jest zagalopować na łuku, gdy jeździec kłusuje po okręgu. Rozróżniamy cztery rodzaje galopu:

- galop zebrany (skrócony), tempo 230 m/min, chód aktywny, energiczny (jednak koń zagarnia mniej przestrzeni aniżeli w innych rodzajach galopu). Szyja uniesiona, głowa w położeniu zbliżonym do pionu. Wzmocnione działanie łydek;

-  galop roboczy - trochę szybszy od galopu zebranego, to chód, w którym koń nie wytrenowany wykazuje odpowiednie zrównoważenie, jest w łączności z jeźdźcem. Ruch równomierny, lekki.

- galop pośredni - tempo 350 m/min, lekki, swobodny, rytmiczny ruch, dostateczna długość skoku. Głowa bardziej przed pionem niż w galopie zebranym i roboczym. Umożliwia się koniowi lekkie opuszczenie głowy oraz szyi;

- galop wyciągnięty - tempo 400 m/min, aktywny i energiczny ruch do przodu, duże zagarnianie przestrzeni w równym tempie. Szyja i głowa znacznie wyciągnięte ku przodowi. Lekki kontakt jeźdźca z koniem poprzez wodze.

Bardzo szybki galop, tzw. cwał to już chód czterotaktowy. Tempo (do 600 m/min) jest uzależnione od budowy oraz wytrenowania konia.

Kontrgalop. W chodzie tym koń zgodnie z wolą jeźdźca przy jeździe w lewo galopuje z prawej nogi i odwrotnie. Jeżeli koń galopuje z prawej nogi, jeździec bez zmiany postawy w siodle ma widzieć połowę prawego oka konia, zaś koń winien być wygięty wokół prawej łydki jeźdźca.

Cofanie. Jest ruchem do tyłu po linii prostej. Nogi (przekątne pary) są podnoszone i stawiane niemalże równocześnie. Chód czterotaktowy - każda przednia kończyna jest unoszona i stawiana na chwilę przed tylną nogą przekątną.

Inochód. Chód (dla niektórych koni naturalny), w którym przestawiane są równocześnie kończyny przednia i tylna po tej samej stronie. Chód dwutaktowy. Koń chodzący inochodem, porusza się tym chodem zawsze, niezależnie od prędkości.

Pomoce jeździeckie pozwalają jeźdźcowi porozumieć się z koniem. Pomocami naturalnymi są ręce (kiście rąk), łydki, ciężar własny (dosiad) oraz ewentualnie głos jeźdźca. Ich działanie można wzmacniać palcatem i ostrogami.

Działanie pomocami wymaga skoordynowania, np. nie można działać jedynie rękami czu łydkami. Tylko właściwie współdziałając rozmieszczeniem własnego ciężaru, działaniem łydek i rąk, mozna skutecznie oddziaływać na konia.

Wyróżnia się następujące rodzaje pomocy:

1. Dosiad - oddziaływanie masą ciała jeźdźća poprzez usztywnienie, przyciąganie oraz zwalnianie krzyża, obciążanie jednej strony konia poprzez nacisk kości siedzeniowej (wyrostki kulszowe) i impuls kości siedzeniowych, który wypycha konia w przód lub tył. Ciało jeźdźca, jego ciężar i sposób zachowania się na grzbiecie konia utrudnia mu pracę. Jeżeli siodło jest właściwie dopasowane, jeździec siedzi w nim prawidłowo i dostosowuje dosiad do ruchu konia, wówczas dosiad staje się pomocą. Nadawanie kierunku, popędzanie lub hamowanie - oto działanie dosiadu.

2. Łydki - oddziaływanie nogami na boki konia poprzez nacisk (nie uderzanie łydkami czy obcasem). Wykorzystuje się tu bardzo rozwinięty zmysł czucia konia. Łydki powinny działać równocześnie i być w ciągłym kontakcie z koniem. Powinny przylegać do boków konia wzdłuż tylnej krawędzi elementu, jakim jest popręg. Działanie łydkami może być popędzające, przesuwające, rónoważące postawę konia czy pomagające w wypracowaniu giętkości konia.

3. Ręce (ruchy kiści ręki oraz palców) - ręka działa przy pomocy wodzy oraz kiełzna (wędzidło, pelham, munsztuk) poprzez ucisk na kąty warg konia. Z tego powodu należy działać nią delikatnie i z wyczuciem. Przy pomocy wodzy poskramia się konia i wymusza podporządkowanie woli jeźdźca. Nie mogą one stanowić narzędzia kary. Za pomocą rąk człowiek kieruje koniem i przekazuje mu polecenia - ustawienia w pozycji zasadniczej, zmiany chodów, nadania właściwego kierunku, zatrzymania, cofania itd.

4. Głos jeźdźca - na głos koń skutecznie reaguje, bowiem posiada wrażliwy słuch i dobrą pamięć. Nie rozumie on słów, reaguje na tonację głosu, lecz często używane słowa, jak np. “stój” czy “marsz” zapamiętuje i poprawnie kojarzy. Głos stanowi dopełnienie działania pomocy, może działać uspokajająco na konia. Używa się go najczęściej w trakcie ujeżdżania młodych i nerwowych koni, natomiast nie należy posługiwać się nim w odniesieniu do ujeżdżonego konia, w trakcie pokazów czy zawodów.

5. Palcat oraz ostrogi - stanowią pomoce dodatkowe, których używa się w celu wzmocnienia działania łydki albo skarcenia konia za nieposłuszeństwo.